Kanningin, sum granskarar á Ríkissjúkrahúsinum hava almannakunngjørt í altjóða tíðarritinum International Journal of Cancer, byggir á dátur um 3.630 sjúklingar. Í 1990 fingu umleið 70 danir staðfest hálskrabba um árið. Í 2024 var talið vaksið til nærum 500.

Sambært granskarunum stava umleið 70 prosent av nýggju tilburðunum frá HPV-virusinum. HPV er kent sum orsøk til lívmóðurhálskrabba, men kann eisini elva til krabba í hálsi, mandlum og tungurót.

Serliga eru tað mannfólk ið verða rakt. Menn fáa sjúkuna tríggjar ferðir so ofta sum kvinnur. Oftast eru tað menn um 60 ára aldur, ið verða staðfestir. Smittan kann vera komin fleiri ár áðrenn krabbameinið mennir seg.

Granskararnir meta, at vaksandi talið hongur saman við, at HPV verður flutt við kynsligari smittu. Sambært høvuðsgranskaranum, Christian von Buchwald, byrjaði gongdin at broytast við frælsari kynslívinum, sum tók dik á seg frá seinnu helvt av 1960’unum.

Sjálvt um HPV-koppseting nú er partur av barnakoppsetingarskránni, fara úrslitini ikki at síggjast beinanvegin. Tað kunnu ganga upp til 40 ár frá smittu, til krabbin mennir seg. Tískil vænta granskararnir, at talið av tilburðum fer framvegis at vaksa fram til umleið 2040, áðrenn gongdin fer at javna seg, og í 2045 vænta teir, at man fer at síggja eina minking í tilburðum.

Kanningin vísir samstundis, at vitanin um avleiðingarnar av HPV er avmarkað. Bert umleið ein triðingur av dønum veit, at HPV eisini kann elva til krabbamein í hálsinum.

Heilsustýrið fór fyri stuttum í holt við eitt kunnandi átak um HPV og koppseting. Tey vísa á, at HPV er sera vanligt, og at upp til átta av tíggju verða smittað einaferð í lívinum. Tískil verður mælt til, at bæði gentur og dreingir verða koppsett, tá tey fylla 12 ár. Øll børn og ung millum 12 og 17 ár kunnu fáa koppsetingina ókeypis hjá kommunulækna.

Kunnandi filmur hjá heilsustýrinum sæst niðanfyri.